<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="ja">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title xml:lang="ja">蝦夷島奇観</title>
        <title xml:lang="ja-Latn">Ezotō kikan</title>
        <author>秦檍丸</author>
      <respStmt><resp>transcription on みんなで翻刻</resp><name xml:id="c-eae73354">c-eae73354</name></respStmt>
      <respStmt><resp>transcription on みんなで翻刻</resp><name xml:id="c-9ba11ede">c-9ba11ede</name></respStmt>
      <respStmt><resp>transcription on みんなで翻刻</resp><name xml:id="c-69b921b1">c-69b921b1</name></respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Early Records Database of the Ainu Language (アイヌ語古記録データベース)</publisher>
        <idno type="URI">https://rec.aynu.org/sources/ezoto-kikan/hokudai</idno>
        <date when="2026-09-05">2026-09-05</date>
        <availability status="restricted">
          <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Transcription: CC BY-SA 4.0, by the contributors of the みんなで翻刻 project アイヌ関連資料 (https://app.honkoku.org/projects/ainu). Facsimile images: see the holding institution's terms at https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.ja.</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <repository xml:lang="ja">北海道大学附属図書館</repository>
            <repository xml:lang="en">Hokkaido University Library</repository>

          </msIdentifier>
          <msContents><msItem><title>蝦夷島奇観</title></msItem></msContents>
          <history><origin><p>Copy dated 嘉永.</p></origin></history>
        </msDesc>
        <bibl>
          <ref type="catalogue" target="https://db.aynu.org/sources/hata-ezo-kikan">hata-ezo-kikan</ref>
          <ref type="iiif-manifest" target="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/manifest">IIIF manifest</ref>
          <ref type="transcription-platform" target="https://app.honkoku.org/transcription/a3013422bbda9107097d0fa32db5da97">みんなで翻刻 entry a3013422bbda9107097d0fa32db5da97</ref>
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <editorialDecl>
        <p>Diplomatic transcription as entered on みんなで翻刻. Line breaks follow the original columns. Interlinear notes (割書) are seg[@type='warigaki']; furigana are ruby; struck-through corrections (見せ消ち) are subst; editors' descriptions in 【】 are note[@type='editorial']; illegible characters are gap; ▲ separating alternative forms is milestone[@unit='alt']; page-level comments from the platform are note[@type='note'] with the contributor as resp.</p>
      </editorialDecl>
    </encodingDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-07-15T02:52:44.710Z" who="#c-eae73354" target="#p1">page 1: completed</change>
      <change when="2026-07-15T02:48:00.274Z" who="#c-eae73354" target="#p2">page 2: completed</change>
      <change when="2026-07-15T02:38:19.153Z" who="#c-eae73354" target="#p3">page 3: completed</change>
      <change when="2026-07-15T02:36:14.623Z" who="#c-eae73354" target="#p4">page 4: completed</change>
      <change when="2026-07-15T02:32:57.140Z" who="#c-eae73354" target="#p5">page 5: completed</change>
      <change when="2026-07-15T02:28:35.574Z" who="#c-eae73354" target="#p6">page 6: completed</change>
      <change when="2026-07-15T02:21:48.065Z" who="#c-eae73354" target="#p7">page 7: completed</change>
      <change when="2026-07-15T01:36:55.041Z" who="#c-eae73354" target="#p8">page 8: completed</change>
      <change when="2026-07-15T01:35:09.623Z" who="#c-eae73354" target="#p9">page 9: completed</change>
      <change when="2026-07-15T01:14:50.522Z" who="#c-eae73354" target="#p10">page 10: completed</change>
      <change when="2026-07-15T01:00:42.497Z" who="#c-eae73354" target="#p11">page 11: completed</change>
      <change when="2026-07-15T00:57:15.500Z" who="#c-eae73354" target="#p12">page 12: completed</change>
      <change when="2026-07-15T00:52:41.210Z" who="#c-eae73354" target="#p13">page 13: completed</change>
      <change when="2026-07-15T00:50:12.440Z" who="#c-eae73354" target="#p14">page 14: completed</change>
      <change when="2026-07-15T00:46:36.203Z" who="#c-eae73354" target="#p15">page 15: completed</change>
      <change when="2026-07-15T00:40:35.191Z" who="#c-eae73354" target="#p16">page 16: completed</change>
      <change when="2026-07-15T00:29:29.713Z" who="#c-eae73354" target="#p17">page 17: completed</change>
      <change when="2026-07-15T00:22:25.936Z" who="#c-eae73354" target="#p18">page 18: completed</change>
      <change when="2026-07-15T02:57:02.738Z" who="#c-eae73354" target="#p19">page 19: completed</change>
      <change when="2026-07-18T21:43:04.731Z" who="#c-9ba11ede" target="#p20">page 20: completed</change>
      <change when="2026-07-14T04:09:08.427Z" who="#c-eae73354" target="#p21">page 21: completed</change>
      <change when="2026-07-14T03:56:04.705Z" who="#c-eae73354" target="#p22">page 22: completed</change>
      <change when="2026-07-14T03:55:41.012Z" who="#c-eae73354" target="#p23">page 23: completed</change>
      <change when="2026-07-14T03:55:14.452Z" who="#c-eae73354" target="#p24">page 24: completed</change>
      <change when="2026-07-14T03:54:45.159Z" who="#c-eae73354" target="#p25">page 25: completed</change>
      <change when="2026-07-18T21:41:57.027Z" who="#c-9ba11ede" target="#p26">page 26: completed</change>
      <change when="2026-07-14T03:52:54.168Z" who="#c-eae73354" target="#p27">page 27: completed</change>
      <change when="2026-07-18T21:41:14.092Z" who="#c-9ba11ede" target="#p28">page 28: completed</change>
      <change when="2026-07-19T05:51:08.592Z" who="#c-69b921b1" target="#p29">page 29: completed</change>
      <change when="2026-07-17T01:31:34.716Z" who="#c-eae73354" target="#p30">page 30: completed</change>
      <change when="2026-07-17T01:42:57.340Z" who="#c-eae73354" target="#p31">page 31: completed</change>
      <change when="2026-07-17T02:17:16.006Z" who="#c-eae73354" target="#p32">page 32: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:22:08.358Z" who="#c-eae73354" target="#p33">page 33: completed</change>
      <change when="2026-07-19T08:48:09.986Z" who="#c-69b921b1" target="#p34">page 34: completed</change>
      <change when="2026-07-18T21:38:20.411Z" who="#c-9ba11ede" target="#p35">page 35: completed</change>
      <change when="2026-07-18T13:41:20.365Z" who="#c-eae73354" target="#p36">page 36: completed</change>
      <change when="2026-07-18T14:00:52.213Z" who="#c-eae73354" target="#p37">page 37: completed</change>
      <change when="2026-07-18T15:12:16.162Z" who="#c-eae73354" target="#p38">page 38: completed</change>
      <change when="2026-07-18T14:30:26.892Z" who="#c-eae73354" target="#p39">page 39: completed</change>
      <change when="2026-07-18T14:34:45.048Z" who="#c-eae73354" target="#p40">page 40: completed</change>
      <change when="2026-07-18T14:40:04.495Z" who="#c-eae73354" target="#p41">page 41: completed</change>
      <change when="2026-07-18T14:45:59.943Z" who="#c-eae73354" target="#p42">page 42: completed</change>
      <change when="2026-07-18T14:52:47.616Z" who="#c-eae73354" target="#p43">page 43: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:43:53.036Z" who="#c-eae73354" target="#p44">page 44: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:45:29.130Z" who="#c-eae73354" target="#p45">page 45: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:46:00.921Z" who="#c-eae73354" target="#p46">page 46: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:46:25.928Z" who="#c-eae73354" target="#p47">page 47: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:47:14.921Z" who="#c-eae73354" target="#p48">page 48: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:47:47.561Z" who="#c-eae73354" target="#p49">page 49: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:48:13.927Z" who="#c-eae73354" target="#p50">page 50: completed</change>
      <change when="2026-07-20T19:49:02.306Z" who="#c-9ba11ede" target="#p51">page 51: completed</change>
      <change when="2026-07-19T13:49:13.727Z" who="#c-eae73354" target="#p52">page 52: completed</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <facsimile>
    <surface xml:id="p1" n="1" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/1">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0001.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0001.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p2" n="2" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/2">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0002.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0002.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p3" n="3" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/3">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0003.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0003.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p4" n="4" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/4">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0004.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0004.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p5" n="5" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/5">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0005.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0005.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p6" n="6" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/6">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0006.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0006.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p7" n="7" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/7">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0007.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0007.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p8" n="8" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/8">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0008.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0008.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p9" n="9" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/9">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0009.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0009.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p10" n="10" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/10">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0010.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0010.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p11" n="11" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/11">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0011.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0011.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p12" n="12" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/12">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0012.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0012.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p13" n="13" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/13">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0013.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0013.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p14" n="14" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/14">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0014.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0014.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p15" n="15" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/15">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0015.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0015.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p16" n="16" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/16">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0016.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0016.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p17" n="17" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/17">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0017.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0017.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p18" n="18" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/18">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0018.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0018.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p19" n="19" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/19">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0019.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0019.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p20" n="20" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/20">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0020.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0020.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p21" n="21" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/21">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0021.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0021.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p22" n="22" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/22">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0022.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0022.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p23" n="23" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/23">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0023.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0023.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p24" n="24" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/24">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0024.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0024.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p25" n="25" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/25">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0025.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0025.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p26" n="26" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/26">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0026.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0026.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p27" n="27" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/27">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0027.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0027.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p28" n="28" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/28">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0028.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0028.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p29" n="29" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/29">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0029.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0029.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p30" n="30" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/30">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0030.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0030.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p31" n="31" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/31">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0031.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0031.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p32" n="32" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/32">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0032.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0032.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p33" n="33" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/33">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0033.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0033.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p34" n="34" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/34">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0034.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0034.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p35" n="35" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/35">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0035.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0035.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p36" n="36" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/36">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0036.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0036.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p37" n="37" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/37">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0037.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0037.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p38" n="38" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/38">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0038.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0038.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p39" n="39" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/39">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0039.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0039.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p40" n="40" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/40">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0040.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0040.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p41" n="41" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/41">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0041.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0041.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p42" n="42" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/42">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0042.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0042.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p43" n="43" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/43">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0043.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0043.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p44" n="44" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/44">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0044.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0044.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p45" n="45" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/45">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0045.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0045.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p46" n="46" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/46">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0046.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0046.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p47" n="47" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/47">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0047.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0047.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p48" n="48" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/48">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0048.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0048.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p49" n="49" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/49">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0049.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0049.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p50" n="50" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/50">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0050.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0050.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p51" n="51" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/51">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0051.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0051.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
    <surface xml:id="p52" n="52" ulx="0" uly="0" lrx="6534" lry="4602" sameAs="https://kokusho.nijl.ac.jp/biblio/100348684/canvas/52">
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0052.tif/info.json" mimeType="application/ld+json"/>
      <graphic url="https://kokusho.nijl.ac.jp/api/iiif/100348684/v4/HOKU/HOKU-70017/HOKU-70017-0052.tif/full/6534,/0/default.jpg" mimeType="image/jpeg" width="6534px" height="4602px"/>
    </surface>
  </facsimile>
  <text>
    <body>
      <div type="illustrated">
      <pb n="1" facs="#p1"/>
      <label type="physical">表紙</label>
      <label type="physical">題簽</label>
      <ab>
        <lb n="1"/>蝦夷奇観
      </ab>
      <pb n="2" facs="#p2"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　　拙画の永きに諸君子の
        <lb n="2"/>　眺めをははかり侍りて
        <lb n="3"/>花たうて<note type="editorial" place="inline">こうて？たらて？さらて？</note>
        <lb n="4"/>　登り飽たる
        <lb n="5"/>　　　　　山路哉
        <lb n="6"/>　　　　雄陵謹書
      </ab>
      <pb n="3" facs="#p3"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>女児　　衣服　　　文造
        <lb n="2"/>カナネ　チミツプ　アヤン<note type="editorial" place="inline">シヵ</note>ノカル図
        <lb n="3"/>女夷七八歳の頃より砂地に
        <lb n="4"/>出て衣服の文繍をも習ふ
        <lb n="5"/>凡女児は腰に細き緒を
        <lb n="6"/>まとふこと六重賤しきものは
        <lb n="7"/>三重まとふなり
      </ab>
      <pb n="4" facs="#p4"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>ヘラシトミカモイ<seg type="warigaki"><seg type="line">松前俗</seg><seg type="line">曰鍬先</seg></seg>大サ一尺五寸表は革を
        <lb n="2"/>張金銀具鋲如図裏は鎚板金なる是
        <lb n="3"/>蝦夷第一品の神器とす古昔甲革の
        <lb n="4"/>器なるべし呼造曲中にも造鳥神（コルモシリカモイ）天より
        <lb n="5"/>降給ふ事をうたひ伝ふ家にありては
        <lb n="6"/>不浄の事もあらんとて浄地を択み一
        <lb n="7"/>宇を建て安置す亦山林幽谷の空
        <lb n="8"/>洞にも秘蔵す宝暦新歳四月カヤ
        <lb n="9"/>べ浦湯の崎の丘より数枚堀出せり革
        <lb n="10"/>鋏は朽て鋲のみ存し首長ヲテレキ
        <lb n="11"/>　　　　　　　　　　　　　　蔵す
      </ab>
      <pb n="5" facs="#p5"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>イナホとは幣帛の心にて神に奉る夷地には
        <lb n="2"/>布帛紙なき故に木を削りかけにして
        <lb n="3"/>幣にかゆる本邦の大古もかくせしにや今
        <lb n="4"/>正月十五日削り花をかくる其遺製なるへし
        <lb n="5"/>　按するにイナホは稲穂の語なるべし
        <lb n="6"/>　御初穂と云も亦同意なりイナホニと言
        <lb n="7"/>　木ありて造る処もありまた柳も用ゆ
        <lb n="8"/>　種々製し方あり葬祭の時は逆
        <lb n="9"/>　木を以て作る
      </ab>
      <pb n="6" facs="#p6"/>
      <ab>
        <lb n="1"/> 大船図
        <lb n="2"/>夷地首長等庁に
        <lb n="3"/>上る時大サ七尋半
        <lb n="4"/>許なる舟を作り
        <lb n="5"/>箱館松前に来るを
        <lb n="6"/>ウイマムといふ按するに
        <lb n="7"/>初てまみゆるの訓
        <lb n="8"/>なるべし又キイタツプ
        <lb n="9"/>クナシリ辺の首長 猟虎（ラツコ）
        <lb n="10"/>岐（シマ）にいたる時も此図のことく
        <lb n="11"/>舟を飾而調之行也
        <lb n="12"/>舳（ナレタ）　一曰ナノロ
        <lb n="13"/>アチウラ<note type="editorial" place="inline">アチウテ？</note>
        <lb n="14"/>表（シヨイナノケ）
        <lb n="15"/>名マチ<note type="editorial" place="inline">タカマチ？タロマチ？</note>
        <lb n="16"/>航（アシカイ）<note type="editorial" place="inline">舵ヵ</note>　シヤンマ
        <lb n="17"/>縁（チプハルヽ）
        <lb n="18"/>艫<seg type="warigaki"><seg type="line">一曰ウ</seg><seg type="line">モロ</seg></seg>
        <lb n="19"/>ラシカ
      </ab>
      <pb n="7" facs="#p7"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　舟図
        <lb n="2"/>造製遠近処々にて
        <lb n="3"/>少違あり形状亦
        <lb n="4"/>然り木を彫て抵<ref type="note" target="#n1">#1</ref>と
        <lb n="5"/>なし木の皮にて板を
        <lb n="6"/>とじ付水の入ざる
        <lb n="7"/>様にとじ合せ目に苔
        <lb n="8"/>をつむるなり
      </ab>
      <note xml:id="p7-n1" type="note" resp="#c-eae73354">「抵」は「底」の誤ヵ</note>
      <pb n="8" facs="#p8"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>船具図
        <lb n="2"/>帆
        <lb n="3"/>ワツカケ
        <lb n="4"/>カチ一曰ヲシヨノヱツフ
        <lb n="5"/>走舟
      </ab>
      <pb n="9" facs="#p9"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>弓（クウ）矢（アイ）靭（イカヱツプ）図　鏃は熊笹の本を以製す烏頭<ref type="note" target="#n1">#1</ref>を搗爛し如図
        <lb n="2"/>ぬりて魚獣の肉中に射込は忽然として斃る
        <lb n="3"/>本草烏頭の条下に曰韃靼にて毒箭を用
        <lb n="4"/>ゆるよし按するにカラフト島より製伝るか
        <lb n="5"/>ヲソル
        <lb n="6"/>絃<seg type="warigaki"><seg type="line">テキノシケ</seg><seg type="line">マスム</seg></seg>
        <lb n="7"/>シヤパ一曰ペナシ
        <lb n="8"/>ルノム
        <lb n="9"/>マカニ　鹿角ヲ以製
        <lb n="10"/>カンシ
        <lb n="11"/>桜皮（カリンバ）ニテ
        <lb n="12"/>巻タリ
        <lb n="13"/>靭を婦人の
        <lb n="14"/>宝器と
        <lb n="15"/>称す
        <lb n="16"/>袖中抄曰
        <lb n="17"/>あさましや
        <lb n="18"/>千島の
        <lb n="19"/>ゑその
        <lb n="20"/>つくる
        <lb n="21"/>なる
        <lb n="22"/>毒気の
        <lb n="23"/>矢こそ
        <lb n="24"/>ひまは
        <lb n="25"/>あるけれ
        <lb n="26"/>顕眼云毒気の矢とは
        <lb n="27"/>おくのえひすは鳥の羽根の
        <lb n="28"/>くきに附子といふどくをぬりて
        <lb n="29"/>甲のあきまをはかりてゐると
        <lb n="30"/>いへり附子矢といふは是也
        <lb n="31"/>夷名ラルマ二筥館
        <lb n="32"/>近在ヲコノ木といへり
        <lb n="33"/>弓材也飛騨国迄<ref type="note" target="#n2">#2</ref>は
        <lb n="34"/>一位の木といふ
        <lb n="35"/>笏に製す
        <lb n="36"/>一曰あらゝ木
      </ab>
      <note xml:id="p9-n1" type="note" resp="#c-eae73354">烏頭（うず）＝トリカブト</note>
      <note xml:id="p9-n2" type="note" resp="#c-eae73354">「迄」は「辺」の誤ヵ。

笏は飛騨国位山のイチイで製す。</note>
      <pb n="10" facs="#p10"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　アヨツペ夷鎧の名なり按るに危き器と云訓なるべしれい木と皮を
        <lb n="2"/>　合せて作る兜は夷製の物を見す本邦器を用ゆ戦争の時は
        <lb n="3"/>　礼法もあるよし軍をトミと云挑の訓略なるべし
        <lb n="4"/>一北夷地トウベツ首長シリメキシユ甲冑拾余<note type="editorial" place="inline">領ヵ</note>を蔵す其中に異鎧
        <lb n="5"/>　壱領あり閲するに緋縅と見ゆ其製古様殆類ひなき美
        <lb n="6"/>　製次<note type="editorial" place="inline">頃ヵ</note>年画人春田静甫正応五年の写今様打掛鎧の図を
        <lb n="7"/>　見せて云是延喜兵庫寮の記に所載打かけ鎧の図なり今は
        <lb n="8"/>　絶てなしとなん右の異鐘類年を経し故に破損多しと
        <lb n="9"/>いへとも古の打かけ鎧なり蝦夷鎧は打かけ鑓の状を伝て
        <lb n="10"/>　夷製すと見へたり
      </ab>
      <pb n="11" facs="#p11"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　　チヤシ図
        <lb n="2"/>塞の名なるか其所の首長
        <lb n="3"/>たる者何れも営造すチヤシ
        <lb n="4"/>の名を按るにサシの訛語成
        <lb n="5"/>へし日本記息長足姫天皇
        <lb n="6"/>条下云新羅草羅城とあり
        <lb n="7"/>其外にも疏留 城（サシ）避 城（サシ）何を
        <lb n="8"/>も新羅守麗の城（サシ）をサシと
        <lb n="9"/>いふ又金刺の宮と云も
        <lb n="10"/>皇城の堅固をいへる名
        <lb n="11"/>　　　　　　　　なるべし
        <lb n="12"/>古へ木をさして兵を防くの
        <lb n="13"/>意より城の訓とはなり
        <lb n="14"/>たるならん
      </ab>
      <pb n="12" facs="#p12"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　　　　ヲシヤマンベ地図
        <lb n="2"/>コーラツフ<seg type="warigaki"><seg type="line">地</seg><seg type="line">名</seg></seg>首長ヤシマと云むかし神在て
        <lb n="3"/>此所の海に釣し大なる比目魚得給ひ夷
        <lb n="4"/>等に教曰此魚は神也我是を山に祭ん
        <lb n="5"/>此後此山のみ比目魚の形したる残雪有
        <lb n="6"/>べし其時汝等此海に漁せは多く比目魚を
        <lb n="7"/>得て糧と成んと云給ひしに今に至りて
        <lb n="8"/>神の言の如し故に旧ウアシシヤマンヘと云
        <lb n="9"/>しを転訛して今ヲヤマンヘといふウアシ
        <lb n="10"/>は雪の称<hi rend="right-line">シ</hi>ヤマンヘは比目魚の訓也
      </ab>
      <pb n="13" facs="#p13"/>
      <milestone unit="half" n="right"/>
      <ab>
        <lb n="1"/><ruby><rb>ヘロキコイキ｜ニシントリ</rb><rt>鯡漁図</rt></ruby>
        <lb n="2"/>　　　網（ヤ）　　<ruby><rb>ホニ｜カスノコ　</rb><rt>鰊鯑</rt></ruby>
      </ab>
      <milestone unit="half" n="left"/>
      <ab>
        <lb n="3"/>魚坪（ナツホ）
      </ab>
      <pb n="14" facs="#p14"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>ヘロキ写生<seg type="warigaki"><seg type="line">松前の方言ニシムと言文</seg><seg type="line">字を製して鯡の字を用ゆ</seg></seg>
        <lb n="2"/>春彼岸より四月頃まて漁る
        <lb n="3"/>蝦夷島何地よりも多産せり
        <lb n="4"/>西夷地の鯡長大にして上品也
        <lb n="5"/>四十尾を繋き一把とし背肉を
        <lb n="6"/>切り脯<seg type="warigaki"><seg type="line">日欠（ヒカケ）</seg><seg type="line">ニテ</seg></seg>に製す数の子其中
        <lb n="7"/>より得る生肉は和らかにして
        <lb n="8"/>味あしゝ此島の民鯡昆布を
        <lb n="9"/>採るを業とし農事を知ら
        <lb n="10"/>さるに似たり
      </ab>
      <pb n="15" facs="#p15"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　昆布は六月土用より
        <lb n="2"/>　八月十五日まて採れり
        <lb n="3"/>続日本記曰霊亀元年十月十五日
        <lb n="4"/>陸奥蝦夷第三等邑良志別君
        <lb n="5"/>宇蘇弥菜等言親族死亡孫＿レ子
        <lb n="6"/>数人常恐被狄徒抄略乎請於
        <lb n="7"/>香阿村造建郡家為編戸民
        <lb n="8"/>永保安堵又蝦夷須賀君古
        <lb n="9"/>麻比留等言先祖以来貢献昆
        <lb n="10"/>布常扶此地年時不闕今国府
        <lb n="11"/>郭下相去道遠後還累旬志多
        <lb n="12"/>辛苦請於閇村使建部家同
        <lb n="13"/>於百姓共率親族永不闕
        <lb n="14"/>貢並許之
      </ab>
      <pb n="16" facs="#p16"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>一御上り昆布<seg type="warigaki"><seg type="line">一曰天下</seg><seg type="line">昆布</seg></seg>汐首
        <lb n="2"/>岬より東シカへ海浜にて産
        <lb n="3"/>せり長さ丈三四尺幅五六寸
        <lb n="4"/>紅黄緑色採<gap reason="illegible" unit="chars" quantity="1"/>て清浄の
        <lb n="5"/>地を撰み乾す五十枚を一把
        <lb n="6"/>としまた其上を昆布にて
        <lb n="7"/>包み十六所結庁に奉る是
        <lb n="8"/>昆布の絶品とす
        <lb n="9"/>一シノリ昆布は筥館東海に
        <lb n="10"/>産す長七尋余幅壱尺
        <lb n="11"/>三四寸緑色味甘美此昆布は
        <lb n="12"/>唐山に送る
        <lb n="13"/>一菓子昆布色黒緑長壱尺
        <lb n="14"/>はかり味至て甘美汐首岬
        <lb n="15"/>よりシカヘ海底に産す
        <lb n="16"/>一夷地三ツ石ホロイツミシラヌカ
        <lb n="17"/>より出る品長七尋余幅三
        <lb n="18"/>四寸緑色此外処々より産す
        <lb n="19"/>雑品なり
      </ab>
      <pb n="17" facs="#p17"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>シイヘ鮭魚の事なり奥地殊に多し
        <lb n="2"/>初秋より河に登り川岸に至れは河
        <lb n="3"/>水<gap reason="illegible" unit="chars" quantity="1"/>し雌魚尾をもつて河底を掃
        <lb n="4"/>卵を放せは雄魚しら子をかくる如
        <lb n="5"/>粘にして魚卵河底に付
        <lb n="6"/>流るゝことなしいかなる
        <lb n="7"/>激流といへども魚の
        <lb n="8"/>登ざる河なし故に
        <lb n="9"/>所によりて魚の
        <lb n="10"/>余多登るゆへに
        <lb n="11"/>洪水する事有
        <lb n="12"/>来春雪解に
        <lb n="13"/>水と共に急卵
        <lb n="14"/>魚となりて大洋
        <lb n="15"/>に至る其河より
        <lb n="16"/>生たる魚他の
        <lb n="17"/>河へ登ること
        <lb n="18"/>なしと云
      </ab>
      <pb n="18" facs="#p18"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>蝦夷鷲を獲るに
        <lb n="2"/>深山幽谷激流の
        <lb n="3"/>傍に小屋を建て<note type="editorial" place="inline">其ヵ</note>
        <lb n="4"/>中へ夜の中に入如図
        <lb n="5"/>繋置魚のはねるを
        <lb n="6"/>見て鷲来りとらんと
        <lb n="7"/>する所を五尺計り
        <lb n="8"/>なる杖の先に鍵を
        <lb n="9"/>付置鷲の趾をかけ
        <lb n="10"/>獲る事也至てひそ
        <lb n="11"/>かに忍ひ居ざれは
        <lb n="12"/>うることかたし
        <lb n="13"/>権僧正公朝
        <lb n="14"/>みちのくのえぞか
        <lb n="15"/>ちしまの
        <lb n="16"/>鷲の羽に
        <lb n="17"/>妙なるのりの
        <lb n="18"/>文字も
        <lb n="19"/>ありけり
      </ab>
      <pb n="19" facs="#p19"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　　アマクワ図
        <lb n="2"/>山林曠野の中に弩のことくなる
        <lb n="3"/>弓を掛置諸獣を躰（イ）<ref type="note" target="#n1">#1</ref>獲る其
        <lb n="4"/>獣の大小によりて矢の高さを手
        <lb n="5"/>束にはかり懸置ぬ張る所の
        <lb n="6"/>糸にさわれは毒矢発
        <lb n="7"/>出す其矢獣に当れば
        <lb n="8"/>たち処に斃るアマは
        <lb n="9"/>置事をいふクワは
        <lb n="10"/>弓なり
        <lb n="11"/>アマクワかけ置処には
        <lb n="12"/>必木に木幣を立て
        <lb n="13"/>人の当らざるしるし
        <lb n="14"/>とす
      </ab>
      <note xml:id="p19-n1" type="note" resp="#c-43978870">「躰」は「射」の誤ヵ</note>
      <pb n="20" facs="#p20"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>斆曰膃肭臍多＿二偽者＿一海中有獣號曰水鳥
        <lb n="2"/>龍海人取其腎以充膃肭臍其物自別真
        <lb n="3"/>者有一対則両重薄皮裹丸按其皮上自
        <lb n="4"/>有肉黄毛二穴三茎収之器中年々湿潤
        <lb n="5"/>如新或置睡天頭上其天忽驚跳若狂
        <lb n="6"/>者為真也時珍曰按唐書云骨𧰹獣出遼西
        <lb n="7"/>営州及結骨国一統志云膃肭臍出女直
        <lb n="8"/>及三佛齊国獣似狐脚高如矢走如飛
        <lb n="9"/>取其腎清油名膃肭臍観之則似狐之
        <lb n="10"/>説非無也蓋似狐似鹿者其毛色爾似
        <lb n="11"/>狗者其足形也似魚者其尾形也入薬
        <lb n="12"/>用外腎而曰臍者連臍取之也又異物志
        <lb n="13"/>豽獣出朝鮮似貍蒼黒色無前両足
        <lb n="14"/>能捕鼠郭璞曰晋時召㖫扶夷県獲一
        <lb n="15"/>獣似狗豿文有角両脚拠此則豽有水陸二
        <lb n="16"/>種而蔵器所謂似狐長尾者其此類与
      </ab>
      <pb n="21" facs="#p21"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>蝦夷島ヲシヤマンヘノ蒼海に膃肭獣を出せり冬十
        <lb n="2"/>月より春三月四月比まて夷に命してとらしむる此
        <lb n="3"/>漁事よくするものをテハ蝦夷といえり其比に至は
        <lb n="4"/>物着くさ〳〵なして舟を清浄め木幣神酒を製
        <lb n="5"/>して海神舟神を祭る膃肭方名ウネヲといふ雌
        <lb n="6"/>をホマツプといふ大サ三四尺余亦一種ヲヽネツプといふ
        <lb n="7"/>品あり大サ五尺計より六七尺二種ともに牙ありて
        <lb n="8"/>上は支歯也波に浮たる状図のことし西地ヲコシリに
        <lb n="9"/>いつる所尾鰭少し<gap reason="illegible" unit="chars" quantity="1"/><note type="editorial" place="inline">㚑霊ヵ</note>もあり空おたやかに波静
        <lb n="10"/>なる日をうかゝひて漁事に出るあとて物音を禁し
        <lb n="11"/>家の婦女等食事さへひそかにせされは彼ウネヲ
        <lb n="12"/>もの驚して眼をさますとぞ捕獲て帰れば窓より
        <lb n="13"/>入るゝ其外漁事具出し入までもかく窓よりせされ
        <lb n="14"/>ば獲かたしとなむ
      </ab>
      <pb n="22" facs="#p22"/>
      <label type="physical">文字無し</label>
      <pb n="23" facs="#p23"/>
      <label type="physical">文字無し</label>
      <pb n="24" facs="#p24"/>
      <label type="physical">文字無し</label>
      <pb n="25" facs="#p25"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>とりゑて会所に
        <lb n="2"/>出せは米衣服
        <lb n="3"/>烟草をあたふる
      </ab>
      <pb n="26" facs="#p26"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>ヲヽネツブ図
        <lb n="2"/>海狗腎　鹹大熱無毒
        <lb n="3"/>斆<ref type="note" target="#n1">#1</ref>曰用酒浸一日紙裹炙香剉搗或於銀器中以
        <lb n="4"/>酒肉熟合藥
        <lb n="5"/>時珍<ref type="note" target="#n2">#2</ref>曰以<gap reason="illegible" unit="chars" quantity="1"/><ref type="note" target="#n3">#3</ref>椒樟腦同收則不懐
        <lb n="6"/>治男子<gap reason="illegible" unit="chars" quantity="1"/><ref type="note" target="#n4">#4</ref>病気塊積冷労気腎精衰損
        <lb n="7"/>多色成労瘦粋
      </ab>
      <note xml:id="p26-n1" type="note" resp="#c-eae73354">雷斆は中国南北朝の名医</note>
      <note xml:id="p26-n2" type="note" resp="#c-eae73354">李時珍は明代の名医</note>
      <note xml:id="p26-n3" type="note" resp="#c-eae73354">■は「漢」ヵ</note>
      <note xml:id="p26-n4" type="note" resp="#c-eae73354">■は「宿」ヵ</note>
      <pb n="27" facs="#p27"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　　イケマ図
        <lb n="2"/>蔓草なり蘿摩<ref type="note" target="#n1">#1</ref>の同類別種
        <lb n="3"/>花実葉蔓相似たり実は三稜
        <lb n="4"/>にして三四実ツヽ房をなす蘿
        <lb n="5"/>摩より綿少し根図の如し
        <lb n="6"/>炮り食ふに味甘美また乾製
        <lb n="7"/>して末となし金瘡<ref type="note" target="#n2">#2</ref>に粘す血
        <lb n="8"/>をとむること神功松前辺の
        <lb n="9"/>土俗伝へて言馬の病に用ひて
        <lb n="10"/>効ある故 生馬（イケマ）の名ありと
      </ab>
      <note xml:id="p27-n1" type="note" resp="#c-eae73354">「蘿摩」は「ガガイモ」</note>
      <note xml:id="p27-n2" type="note" resp="#c-eae73354">「金瘡」は「刀傷」</note>
      <pb n="28" facs="#p28"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　　タビドンベコルベ
        <lb n="2"/>蟹の名なり渓澗微流に
        <lb n="3"/>多産す水中へ味噌を投す
        <lb n="4"/>れは石間より群し出て是を
        <lb n="5"/>喰ふ捕得て炮りくろふに
        <lb n="6"/>其味美夏月土用の中に此蟹を
        <lb n="7"/>得て頭中を破り大豆計りの
        <lb n="8"/>かたき石を得る即紅毛人持
        <lb n="9"/>来るヲタリカンキリなるもの
        <lb n="10"/>是なり小便閉に用て
        <lb n="11"/>奇効あり
        <lb n="12"/>松前方言さりかにといふ捕
        <lb n="13"/>得て地上に置けはあとへ〳〵と
        <lb n="14"/>却退する故に
        <lb n="15"/>名ありと云々
      </ab>
      <pb n="29" facs="#p29"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>ト゚カリ水豹（アザラシ）なり大さ五六尺
        <lb n="2"/>全体黒色豹紋白明なるを
        <lb n="3"/>鼈甲班<ref type="note" target="#n1">#1</ref>とて最上とす炭色
        <lb n="4"/>の品多し一種全身に大水
        <lb n="5"/>字の文理あり何れも
        <lb n="6"/>有西夷地テシホ海辺に
        <lb n="7"/>産せり
        <lb n="8"/>東鑑曰仏師雲慶<ref type="note" target="#n2">#2</ref>仏工
        <lb n="9"/>料におくる七間々中径<ref type="note" target="#n3">#3</ref>水
        <lb n="10"/>豹皮六十枚とあり
        <lb n="11"/>一トヽと云海獣あり大さ
        <lb n="12"/>丈にあまる色頭如鼠を
        <lb n="13"/>よし皮を綱<ref type="note" target="#n4">#4</ref>に製し用るに
        <lb n="14"/>切るゝことなし油は灯に用ひ
        <lb n="15"/>肉の味鯨肉の甘美なり
        <lb n="16"/>全物見されは図を
        <lb n="17"/>　　　　　　　出さす
      </ab>
      <note xml:id="p29-n1" type="note" resp="#c-eae73354">「班」は「斑」の誤ヵ。</note>
      <note xml:id="p29-n2" type="note" resp="#c-eae73354">「雲慶」は「運慶」の誤ヵ。

又、「雲慶」と称したとも。</note>
      <note xml:id="p29-n3" type="note" resp="#c-eae73354">「七間々中径」は「ななけんまなかわたり」と読めるが、毛皮の直径であるとして七間は12メートルもあり、それ程大型のアザラシが日本にいたのか疑わしい。七尺(2.1メートル)の誤記か。</note>
      <note xml:id="p29-n4" type="note" resp="#c-69b921b1">［ID:9529］ トド皮 ： 資料情報 | 収蔵資料検索システム | 北海道博物館 [https://jmapps.ne.jp/hmcollection1/det.html?data\_id\=9529](https://jmapps.ne.jp/hmcollection1/det.html?data_id=9529)

&gt; トドの皮は細く裁って、縄となり売買された。アイヌの人たちは、トドの皮をそりのひもや家の屋根をおおったりするのに使った。</note>
      <pb n="30" facs="#p30"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>　イト゚ヒリカネカツプ図<ref type="note" target="#n1">#1</ref>
        <lb n="2"/>奥夷地何処にもあり大さ
        <lb n="3"/>如家鴨イトとは鼻の称ヒル
        <lb n="4"/>カとは善といへる語なりネカ
        <lb n="5"/>ツブは鳥の通称チコプカ地名
        <lb n="6"/>群島にわたれは木の生せさ
        <lb n="7"/>る島あり其所にて此鳥
        <lb n="8"/>を捕て骨を焼て肉を
        <lb n="9"/>煮て食ふと言
      </ab>
      <note xml:id="p30-n1" type="note" resp="#c-69b921b1">ネカツプは鳥の通称（一般に通用している呼び名）のチコプか、と文中にも書かれているため、誤りではなく、ネカップと発音している地方があったのかもしれない。地名とあるのは「その土地での名」の意味か。</note>
      <pb n="31" facs="#p31"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>チシユキナ写生
        <lb n="2"/>此草平原曠野に繁茂す嘗試
        <lb n="3"/>するに其味微甘鹹夷人根を採りて
        <lb n="4"/>米位<ref type="note" target="#n1">#1</ref>のことく剉き蒸熟して麹<ref type="note" target="#n2">#2</ref>となし
        <lb n="5"/>又別に一種煮熟したるを製して麹
        <lb n="6"/>と合して酒を造る其味本邦の濁
        <lb n="7"/>酒にひとしく酔を発するも亦異ることなし
      </ab>
      <note xml:id="p31-n1" type="note" resp="#c-eae73354">「位」は「粒」の誤ヵ。

又は「米位の大きさに挫」の意ヵ。</note>
      <note xml:id="p31-n2" type="note" resp="#c-eae73354">「麹」は原文は「粷」</note>
      <pb n="32" facs="#p32"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>カシケクロクチ<ref type="note" target="#n1">#1</ref>山鼠也
        <lb n="2"/>全体五道あり写生の
        <lb n="3"/>如し事物紺珠<ref type="note" target="#n2">#2</ref>曰く石虎に
        <lb n="4"/>似り或曰清文鑑曰華
        <lb n="5"/>錦鼠ともいへり
      </ab>
      <note xml:id="p32-n1" type="note" resp="#c-9ba11ede">アイヌ語ではカシイキㇼクㇱでシマリスのこと。五道は模様の事を指すようです。</note>
      <note xml:id="p32-n2" type="note" resp="#c-69b921b1">事物紺珠は中国明代の本。</note>
      <pb n="33" facs="#p33"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>浄玄寺
        <lb n="2"/>よろずいろ〳〵
        <lb n="3"/>亀田番所
        <lb n="4"/>白鳥家<ref type="note" target="#n4">#4</ref>
      </ab>
      <note xml:id="p33-n1" type="transcription" resp="#c-eae73354" facs="#p33" corresp="xywh=5073,796,106,261">浄玄寺</note>
      <note xml:id="p33-n2" type="transcription" resp="#c-eae73354" facs="#p33" corresp="xywh=5276,2724,352,265">よろ

　ず

いろ

　〳〵</note>
      <note xml:id="p33-n3" type="transcription" resp="#c-eae73354" facs="#p33" corresp="xywh=1704,1786,94,253">白鳥家</note>
      <note xml:id="p33-n4" type="note" resp="#c-69b921b1">[https://adeac.jp/hakodate-city/text-list/d100010/ht030970](https://adeac.jp/hakodate-city/text-list/d100010/ht030970)

白鳥家は函館で町年寄をつとめた家とのこと。</note>
      <note xml:id="p33-n5" type="transcription" resp="#c-eae73354" facs="#p33" corresp="xywh=1742,703,97,305">亀田番所</note>
      <pb n="34" facs="#p34"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>すべる時皆
        <lb n="2"/>声〳〵に
        <lb n="3"/>されよ〳〵と云<note type="editorial" place="inline">？</note>
        <lb n="4"/>松前箱館辺積
        <lb n="5"/>雪にいたれは童男
        <lb n="6"/>女坂ある所に集り
        <lb n="7"/>如図深雪の坂ゟ
        <lb n="8"/>すへり下る事を
        <lb n="9"/>遊楽とす
      </ab>
      <pb n="35" facs="#p35"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>女子は市中村里とも髪長くして美艶細腰なる者多し
        <lb n="2"/>然も衣服はアツシ又は図の如くさしたるも有又は白木
        <lb n="3"/>綿の服を着するもあり前垂布の紐を広くして帯
        <lb n="4"/>の代ともせり
      </ab>
      <pb n="36" facs="#p36"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>松前筥館近郷の人民は
        <lb n="2"/>春夏鯡昆布を採る事を
        <lb n="3"/>業として農事はしらさる
        <lb n="4"/>に似たり女子畑を耕して
        <lb n="5"/>粟蕎麦大豆なと播植して
        <lb n="6"/>食糧す
      </ab>
      <pb n="37" facs="#p37"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>寛政十年春当別村<seg type="warigaki"><seg type="line">在筥館</seg><seg type="line">西五里</seg></seg>
        <lb n="2"/>氏神の傍より桶<ref type="note" target="#n1">#1</ref>二十二躯堀出す
        <lb n="3"/>往古の器と見ゆモンベツ<seg type="warigaki"><seg type="line">地</seg><seg type="line">名</seg></seg>夷
        <lb n="4"/>トリアシ云此神体は裘を着し
        <lb n="5"/>たる形なりフシコヽタン<seg type="warigaki"><seg type="line">地</seg><seg type="line">名</seg></seg>の丘より
        <lb n="6"/>も堀出せし事もあり形すこし
        <lb n="7"/>異といへとも髪衣服類の文
        <lb n="8"/>理かくのことし按するに女像なり
        <lb n="9"/>眼口のあたりに点刺するは今の
        <lb n="10"/>文身髪を組て頭上に結ひし
        <lb n="11"/>形なりと
        <lb n="12"/>一蝦夷子なき者神に祈りて子を
        <lb n="13"/>生すれは生長の後髪を切らず
        <lb n="14"/>三組にして垂置ぬ名をカモイ
        <lb n="15"/>オドビと云ムカワ
        <lb n="16"/><seg type="warigaki"><seg type="line">地</seg><seg type="line">名</seg></seg>夷ホインカル<seg type="warigaki"><seg type="line">夷</seg><seg type="line">地</seg></seg>
        <lb n="17"/>クンスイ<seg type="warigaki"><seg type="line">地</seg><seg type="line">名</seg></seg>夷ペヾレケシ
        <lb n="18"/><seg type="warigaki"><seg type="line">夷</seg><seg type="line">地</seg></seg>神髪なり此外処々
        <lb n="19"/>にあり按るに是大古の
        <lb n="20"/>断裁の器無き時は
        <lb n="21"/>乱垂となるをいと
        <lb n="22"/>ひ三組とせし
        <lb n="23"/>なるべし裘は
        <lb n="24"/>袋の如く製し
        <lb n="25"/>裾よりかふりて
        <lb n="26"/>此を着す此
        <lb n="27"/>服近夷地には
        <lb n="28"/>絶てなし奥
        <lb n="29"/>夷地には婦女の服とす密会邪淫を
        <lb n="30"/>いましむる為なりと云此土偶は蓋し
        <lb n="31"/>初の婦妾の代りに墳墓に埋しならん
      </ab>
      <note xml:id="p37-n1" type="note" resp="#c-eae73354">「桶」は「俑」の誤ヵ。</note>
      <pb n="38" facs="#p38"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>日本記曰垂仁帝二十八年冬十月丙寅朔庚午天皇母弟倭彦命
        <lb n="2"/>薨十一月丙申朔丁酉葬倭彦命于身狹桃花鳥坂於是集近
        <lb n="3"/>習者悉生而埋立於陵城數日不死昼夜泣吟遂死而爛臰之犬
        <lb n="4"/>烏聚噉焉天皇聞此泣吟之聲心有悲傷詔羣卿曰夫以生所愛令
        <lb n="5"/>殉已者是甚傷矣其雖古風之非良何從自今以後議之止殉
        <lb n="6"/>同卅二年秋七月甲戌朔己卯皇后日葉酢媛命<seg type="warigaki"><seg type="line">一曰日葉</seg><seg type="line">酢根尊</seg></seg>薨臨葬
        <lb n="7"/>有日焉天皇詔群卿曰従死之道前知不可命此行之葬奈之為何
        <lb n="8"/>於是野見宿祢進曰夫君王陵墓埋立生人是不<gap reason="illegible" unit="chars" quantity="1"/><ref type="note" target="#n1">#1</ref>也豈得傳
        <lb n="9"/>後葉乎願今将議使事而奏之則使者喚上出雲国之土部壹伯<ref type="note" target="#n2">#2</ref>
        <lb n="10"/>人自領土部等取埴以造作人馬及種種物形献于天皇曰自今
        <lb n="11"/>以後以是土物交易生人樹於陵墓為後葉之法則天皇於是大
        <lb n="12"/>喜之詔野見宿祢曰汝之使議寔洽朕心則其土物始立于日葉酢
        <lb n="13"/>媛命之墓仍号是土物語垣輪亦名立物也仍下令曰自今以後
        <lb n="14"/>陵墓必樹是土物無傷人焉天皇厚賞野見宿祢之功亦賜鍜
        <lb n="15"/>地即任土部職因改本性<ref type="note" target="#n3">#3</ref>謂土部連等之始祖也
        <lb n="16"/>ムカワ<seg type="warigaki"><seg type="line">地</seg><seg type="line">名</seg></seg>ホインカル肖像
      </ab>
      <note xml:id="p38-n1" type="note" resp="#c-eae73354">■は「良」。

日本書紀（NDL蔵）では「良」とあり。</note>
      <note xml:id="p38-n2" type="note" resp="#c-eae73354">「伯」は日本書紀（NDL蔵）では「伯」とあり。

「佰」「陌」「百」と同。</note>
      <note xml:id="p38-n3" type="note" resp="#c-eae73354">「性」は「姓」の誤。

日本書紀（NDL蔵）では「姓」。</note>
      <pb n="39" facs="#p39"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>クンネチロノツプ（　　　　　　　　　　━━━━　　　）図
        <lb n="2"/>　シコタン島に産する狐なり
        <lb n="3"/>　毛色淡黒なり
        <lb n="4"/>続日本記曰和銅五年七月
        <lb n="5"/>伊賀国国司阿直敬等
        <lb n="6"/>所献黒狐即合上瑞国
        <lb n="7"/>司自已上追位階
      </ab>
      <pb n="40" facs="#p40"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>クナシリ西地クサ
        <lb n="2"/>リチと云所に
        <lb n="3"/>柱石あり其
        <lb n="4"/>内に夷鎧の形を
        <lb n="5"/>なしたるあり
        <lb n="6"/>伝へ云判官義
        <lb n="7"/>経ぬぎ置給ひし
        <lb n="8"/>鎧化して石となると
        <lb n="9"/>甚奇異本邦の
        <lb n="10"/>なき処なり
      </ab>
      <pb n="41" facs="#p41"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>ヱトロフ島は松前市より東北三百余里に在
        <lb n="2"/>松前侯よりも守護の士いたらざりしに
        <lb n="3"/>天明五年夏　最上常矩なる者独立して
        <lb n="4"/>渡る島夷本邦人をはじめてみるに群集
        <lb n="5"/>せりといふ風俗太古を存し人質如神草を
        <lb n="6"/>編て服とし鳥獣の皮を裘となして寒
        <lb n="7"/>を凌く冬は氷海となりて寒気甚し
      </ab>
      <pb n="42" facs="#p42"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>ウルツプ嶼<seg type="warigaki"><seg type="line">一曰</seg><seg type="line">ラツコ</seg></seg>ヱトロフ島より東北
        <lb n="2"/>二十里にあり往年最上常矩始て
        <lb n="3"/>此島に渡り地図を製ヱトロフ
        <lb n="4"/>島クナシリキイタフ島の夷初夏より
        <lb n="5"/>此島に渡りて猟虎<seg type="warigaki"><seg type="line">ラツコの音によりて</seg><seg type="line">諸人文字を製</seg></seg>
        <lb n="6"/>を獲る大さ六七尺毛厚くして
        <lb n="7"/>縦横上下のわかちなく色紫黒
        <lb n="8"/>席皮の上品とす
        <lb n="9"/>猟虎海上に浮む
        <lb n="10"/>時は腹を上にして
        <lb n="11"/>浮游なり
        <lb n="12"/>岐岩にも
        <lb n="13"/>登ると云
      </ab>
      <pb n="43" facs="#p43"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>ウルツプ嶼に何頃よりか魯齊亜人ケネトフシ妻
        <lb n="2"/>妾従僕四十人はかり住居す其肖像を写于此
      </ab>
      <pb n="44" facs="#p44"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>カラフト島は西夷地サウヤより西廿里にあり
        <lb n="2"/>島の極を当<note type="editorial" place="inline">尽ヵ</note>す者なし明和年間松前家
        <lb n="3"/>臣和田某を遣して五十有余里を順島せし
        <lb n="4"/>む夫よりシラヌシに館を建て鎮護す享
        <lb n="5"/>和改元年信濃守源忠明奉
        <lb n="6"/>台令西夷地を回り属吏中村意積高橋
        <lb n="7"/>一宅に命して南北二百余里の地理を<gap reason="illegible" unit="chars" quantity="1"/><ref type="note" target="#n1">#1</ref>しむ
        <lb n="8"/>古よりカラフト人山丹人共にソウヤに来り
        <lb n="9"/>持渡る錦玉煙管の種々獺狐狸鹿の
        <lb n="10"/>皮と交易す煙管には満文を刻す漢文
        <lb n="11"/>字を記したるもあり錦は唐山蘇州にて
        <lb n="12"/>製せるを韃靼に渡来す蘇州の織臣相
        <lb n="13"/>瑞と織入しを予蔵せり初め此島の
        <lb n="14"/>夷山丹夷と共にソウヤに来り韃靼服を
        <lb n="15"/>着したり唐人と云しより島名となり
        <lb n="16"/>たるかシラヌシより西百里にタラヰカと云
        <lb n="17"/>所あり是此島の名なるよしソウヤ首
        <lb n="18"/>長ヲタトモンクルかたれり
        <lb n="19"/>一風俗も蝦夷とは少し異り服も蕁麻
        <lb n="20"/>糸にて織り文鋪如図冬春は穴居し土
        <lb n="21"/>隅埴物を製し用ゆまた家々犬を
        <lb n="22"/>飼ふ児犬の時陰嚢をぬく玉を抜取
        <lb n="23"/>育つれは後勇猛多力にして舟を引
        <lb n="24"/>亦雪中車を牽く雌犬に交合の気を発せす
      </ab>
      <note xml:id="p44-n1" type="note" resp="#c-eae73354">■は「文+見」。

「覌（観の異体字）」ヵ。</note>
      <pb n="45" facs="#p45"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>熊牙取図
      </ab>
      <pb n="46" facs="#p46"/>
      <label type="physical">文字無し</label>
      <pb n="47" facs="#p47"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>使犬引舟図
      </ab>
      <pb n="48" facs="#p48"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>山靼人
        <lb n="2"/>唐太<seg type="warigaki"><seg type="line">ホロコタン</seg><seg type="line">一名イコンランゲ</seg></seg>
      </ab>
      <pb n="49" facs="#p49"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>唐人島首長墓
      </ab>
      <pb n="50" facs="#p50"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>カラフト女夷墓
      </ab>
      <pb n="51" facs="#p51"/>
      <ab>
        <lb n="1"/>附言
        <lb n="2"/>居なから異域の<note type="editorial" place="inline">境ヵ</note>を知ることこれ歌人の性には
        <lb n="3"/>あらねと此書を買<note type="editorial" place="inline">覧ヵ</note>するに甚<note type="editorial" place="inline">尤ヵ</note>面白く<note type="editorial" place="inline">しヵ</note>されは
        <lb n="4"/>？？<note type="editorial" place="inline">千々ヵ</note>？<note type="editorial" place="inline">書ヵ</note>下の秘せる所なるを乞得て写し得ること
        <lb n="5"/>形のことく<note type="editorial" place="inline">しヵ</note>冊なりて亦序を方隠先生に
        <lb n="6"/>ねたりてもつて願<note type="editorial" place="inline">翫ヵ</note>素<note type="editorial" place="inline">？</note>の一物とはなしむる
        <lb n="7"/>時に嘉永の丑とし弥生中旬
        <lb n="8"/>　　　　　　　　雙松亭主人蔵
        <lb n="9"/>　　　　　　　　<note type="editorial" place="inline">印</note><ref type="note" target="#n1">#1</ref><note type="editorial" place="inline">印</note><ref type="note" target="#n2">#2</ref>
      </ab>
      <note xml:id="p51-n1" type="transcription" resp="#c-eae73354" facs="#p51" corresp="xywh=3250,3225,351,375">雙松

亭</note>
      <note xml:id="p51-n2" type="transcription" resp="#c-eae73354" facs="#p51" corresp="xywh=3264,3647,339,373">雄陵</note>
      <pb n="52" facs="#p52"/>
      <label type="physical">裏表紙</label>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
